Het toevoegen van een artistiek effect in een portret hoeft niet zo’n lastige opgave te zijn zolang u de juiste gereedschappen en technieken hanteert. In tegenstelling tot de klassieke portretopname gelden voor de artistieke portretfotografie geen vastgelegde regels.
In deze les demonstreren we hoe één enkele Starlite met een 90cm OctoDome NXT wordt ingezet voor dit sfeervolle portret van een saxofoonspeler. Daarna voegen we er een tweede Starlite kop bij om het aantal mogelijkheden voor de belichting van dit portret uit te breiden.
Behandelde Onderwerpen:
- Plaatsen van het Hoofdlicht
- Experimenteren met Blokkeren van Licht
- Het Gebruik van een Witte LitePanel als Invullicht
- Uitbreiden met een Haarlicht
- Gebruik van Extra Diffusie
- Uitbreiden met een Contourlicht
- Bundelen van de Verlichtingshoek
 Figure 1 |
Opstellen van het Hoofdlicht
Om te beginnen stelden we ons hoofdlicht, een 1000w Starlite met een 90cm OctoDome in een hoek van 45° en links van het onderwerp op.
We plaatsten het licht parallel met het onderwerp, er goed op lettend dat een gelijke hoeveelheid licht van de bovenzijde van het hoofd van het model tot onderaan de saxofoon viel. De achtergrond was een Photoflex 3x6mtr 'Venus' achtergrond doek die hing in een ProDuty Achtergrond Ophangset (afbeelding 1).
|
 Figure 2 |
Na onze eerste testopname (afbeelding 2) te hebben bekeken, wisten we dat we goed zaten. Het hoofdlicht was zacht, en toch gericht, met de 90cm OctoDome NXT net groot genoeg om het licht gelijkmatig van onder tot boven over het gehele opnamegebied te verdelen. We vonden ook het diepblauw van de achtergrond goed bijdragen aan het jazzthema. |
 Figure 3 |
Experimenteren met Blokkeren van Licht
Vervolgens besloten we te experimenteren met blokkeren van licht aan de andere kant van het model. Blokkeren van licht heet ook wel négeren vanwege het gebruik van zwarte materialen om licht in het object te absorberen in plaats van met wit of zilver materiaal licht te weerkaatsen.
Hierbij gebruikten we een 99x180cm LitePanel met Zwart/Witte doek. We plaatsten ons LitePanel met het zwarte vlak zo dicht mogelijk bij het model aan de tegenoverliggende kant van het hoofdlicht (afbeelding 3). |
 Figure 4 |
In de testopname is te zien dat het zwarte LitePanel een zeer subtiel verschil opleverde. Let vooral op de iets donkerder partij aan de schaduwkant van het model en het verdwijnen van veel van de glanzende highlights aan de rechterkant van de saxofoon.
Négeren is een veelgebruikte techniek in portretverlichting om een artistiek beeld te scheppen met gebruik van zware schaduwen. In dit geval was het resultaat interessant maar niet echt wat we wilden. |
Het Gebruik van een Wit LitePanel als Invullicht
We hadden met deze opname op de zelfde variant door kunnen gaan met zorgvuldig geplaatste reflectoren voor behoud van zware schaduwen, en gelijktijdig accentueren van belangrijke delen bij het blaasinstrument. Maar in plaats daarvan kozen we een andere weg. Voor de volgende opname draaiden we eenvoudig de stof op het LitePanel om zodat de witte zijde naar het onderwerp werd gericht (afbeelding 5 & 6).
Door gebruik van de witte stof voegden we een gereflecteerd invullicht toe aan de schaduwkant van het onderwerp. Op de testopname kunnen we constateren (afbeelding 7) dat het witte LitePanel het gezicht van het model ophelderde en tegelijk de rechterkant van de saxofoon verlichtte.
 Figure 7 |
Nu had de saxofoon een lange, witte reflectie aan de rechterkant, die hem los maakte van de donkere achtergrond. Dit resultaat kwam al veel dichter bij wat we wilden. In feite was dit uitgaande van het gebruik van maar één lichtbron ongeveer het hoogst haalbare voor deze opname. |
Met onze ene lichtbron en de reflector perfect opgesteld besloten we dat we deze foto nog konden verbeteren door een haarlicht toe te voegen.
 Figure 8 |
Aanvullen met een Haarlicht
Voor de volgende opname plaatsten we een 500w Starlite met een kleine HalfDome op een boomstatief en hingen hem direct boven en ietsje achter het hoofd van het model (afbeelding 8).
Bij het richten van een haarlicht is het belangrijk goed te letten op de invloed ervan op de totaalopname. Het is van wezenlijk belang het haar en schouders te verlichten zonder dat er licht op het gezicht valt.
|
 Figure 9 |
Het haarlicht werkte uitstekend om het hoofd van het model los van de achtergrond te krijgen resulterend in meer diepte in dit portret (afbeelding 9). Zie ook hoe de lange, smalle vorm van de kleine HalfDome het licht gelijkmatig over beide schouders verdeelde en zelfs het mondstuk van de saxofoon nèt toucheerde. |
Hierbij ziet u een praktische vergelijking van de vier proefopnames die we tot dusverre hebben gedemonstreerd (afbeelding 10).
- Allereerst zetten we het hoofdlicht op 45° ten opzichte van het model.
- Toen probeerden we met een zwart LitePanel de tegenoverliggende kant te 'négeren'.
- Daarna vervingen we de zwarte doek op het LitePanel door witte om wat licht in de schaduwpartijen te reflecteren.
- Tenslotte voegden we een tweede Starlite met een kleine HalfDome op een hengelstatief toe om het haar, schouders en het bovenste deel van de saxofoon te verlichten.
De bovenstaande resultaten zijn maar een voorbeeld van wat kan worden bereikt met twee Starlites en een reflector. Nu gaan we ons verdiepen in een alternatief lichtconcept met min of meer dezelfde opstelling. Qua stijl zou de vorige opname als conventioneel voor portretverlichting kunnen gelden. In de volgende reeks van lichtopstellingen zochten we het in een meer artistieke verlichtingsstijl voor dit muzikantenportret.
 Figure 11 |
Voor de volgende serie besloten we opnieuw te beginnen vanuit de allereerste lichtopstelling. Hierbij (afbeelding 11) ziet u de zelfde opstelling die we gebruikten voor de eerste opname van deze les. |
 Figure 12 |
En hier ziet u de eerder gerealiseerde opname met één 1000w Starlite en 90cm OctoDome NXT als hoofdlicht op 45° ten opzichte van het model geplaatst (afbeelding 12). We gaan opnieuw van deze opname uit als basis voor de veranderingen in het licht als hieronder beschreven. |
Het Gebruik van Extra Diffusie
Vervolgens besloten we ons LitePanel te gebruiken, deze keer met wit/ transparante bespanning voor extra diffusie van het hoofdlicht (afbeelding 13 & 14). Met het hoofdlicht op de zelfde positie plaatsten we gewoon het transparante LitePanel direct vóór de OctoDome NXT.
Door extra diffusie aan het hoofdlicht toe te voegen, kunnen we het licht verzachten en het aantal sterk glimmende hoge lichten in de meest reflecterende oppervlakken van de saxofoon verminderen.
 Figure 15 |
Zoals u in de testopname kunt zien droeg de extra laag van diffusie belangrijk bij aan de kwaliteit van licht op de saxofoon. Let eens op de lange, verlopende reflectie op het koper in deze opname (afbeelding 15).
Dit is een aanzienlijke verbetering tegenover de sterk glimmende highlights die we in de vorige foto kregen. Kijk ook eens hoe het zachtere licht zorgt dat een aantal felle highlights op het voorhoofd van het model verdwijnen, waarmee het een flatteuzer portretverlichting wordt.
|
Toevoegen van een Contourlicht
Eenmaal ons hoofdlicht op zijn plek en naar onze smaak aangepast wilden we in onze volgende stap ons portret wat stijl geven door toepassen van een contourlicht. Daartoe monteerden we een 500w Starlite met een kleine SilverDome op een 2205 statief en plaatsten die ongeveer 1,5mtr rechts achter het model (afbeelding 16 & 17).
We richtten het licht op het hoofd en schouder van het model en zorgden er voor dat er ook wat licht op de rechterkant van de saxofoon viel.
 Figure 18 |
Op deze opname (afbeelding18) is te zien wat het contourlicht alléén doet. Bij het gebruik van meerdere lichtbronnen is het belangrijk om elke lampkop afzonderlijk te testen om per lamp het effect te zien. In dit voorbeeld zien we dat het contourlicht zo was geplaatst dat het precies de juiste hoeveelheid licht rechts rond het model en instrument wierp. |
Bij nader inzien bemerkten we dat er iets van het contourlicht op de neus van het model viel. Normaalgesproken zou dit een storend element in een klassiek portret opleveren. Maar in dit geval vonden we dat het op zijn plaats was. En als we het licht iets terug hadden gezet om te voorkomen dat er licht op de neus viel, was er veel licht langs de randen van de saxofoon verloren gegaan. We besloten dat dit kleine beetje strooilicht juist bijdroeg aan het dramatische effect wat we zochten.
Hier blijkt nog eens dat er geen wetten zijn in het verlichten, hoogstens richtlijnen. Een goede verlichting is vaak het resultaat van afgewogen compromissen gebaseerd op ervaring en voortdurend experimenteren.
 Figure 19 |
Hier ziet u het effect van het hoofdlicht met extra diffusie samen met het contourlicht (afbeelding 19). |
Onderstaand (afbeelding 20) ziet u de vergelijkende resultaten van de drie opnames die we maakten om het laatste resultaat te bereiken.
- We begonnen met een 90cm OctoDome als ons hoofdlicht
- Vervolgens voegden we nog extra diffusie toe aan ons hoofdlicht door middel van een 99 x 180cm LitePanel met Wit Transparant materiaal
- Daarna plaatsten we er een 500w Starlite met een SilverDome type Small als contourlicht bij.
Bundeling van de Lichtval
Voor de 'puntjes op de i' van dit artistiek portret besloten we om de achtergrond iets zwaarder te maken met Accessory Grids op hoofdlicht en Accessory Louvers op het contourlicht (afbeelding 21 & 22).
Grids en Louvers lijken erg op elkaar in die zin dat zij het licht bundelen. Louvers wijken af ten opzichte van Grids doordat zij de lichtval maar in één richting versmallen, waar Grids dat in beide richtingen doen.
Onze bedoeling was de lichtval van beide lichtbronnen te bundelen om zo het op de achtergrond weglekken van het licht te minimaliseren.
 Figure 23 |
Ons eindresultaat (afbeelding 23) laat zien wat het bundelen van het licht van beide lampen voor effect heeft. Let op hoe in deze opname de achtergrond aanzienlijk donkerder is. Wij hadden het gevoel dat dit zorgde voor een artistieker en stijlvoller interpretatie van het portret. |
Zoals eerder al aangegeven begint geslaagde portretverlichting bij het bezit van goed gereedschap en het gebruik van de juiste technieken om zo de gezochte sfeer te bereiken. En maar al te vaak maakt een kleine aanpassing of verandering in de verlichting een gigantisch verschil in het eindresultaat.
Deze les geeft slechts een voorbeeld van de uiteenlopende resultaten die naar eigen smaak kunnen worden afgestemd met een standaard opstelling van twee lichtbronnen.
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
figure_override;)
figure_override;)
figure_override;)
figure_override;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
figure_override;)
figure_override;)
figure_override;)
;)
;)
